فه‌ده‌ك



فه‌ده‌ك

دوای ئه‌وه‌ كه‌ خه‌یبه‌ر رۆخا جووله‌كه‌كانی فه‌ده‌ك با شه‌رِ خۆیان دابه‌ده‌سته‌وه‌ له‌گه‌ڵا پێغه‌مبه‌ر په‌یمانێكی ئاشتی وه‌كو په‌یمانی خه‌یبه‌ریان مۆركرد، بۆ ئه‌وه‌ی دڵا پاكی خۆیان بنوێنن باغ و باغاتی فه‌ده‌كیان پێشكه‌شی پێغه‌مبه‌ر كرد، چون فه‌ده‌ك با خوێنرشتن گه‌یشته‌ پێغه‌مبه‌ر نێوه‌ی به‌روبومه‌كه‌ی تاییه‌تی پێغه‌مبه‌ری خوا بوو[1].

ئایینی جوو

ئایین جوو چه‌ند سه‌ده‌ پێش ئیسلام له‌ نیمچه‌ دورگه‌ى عه‌ره‌ب هاتبووه‌ كایه‌وه‌، هه‌ندا ناوچه‌ى جوو نشین دروست ببوو، وه‌ له‌ هه‌موویان به‌ناوبانگتر و ناسراوتر یه‌سرب (یثرب) بوو، كه‌ له‌پاشان به‌ مه‌دینه‌ ناو نرا، له‌ شاره‌كانی، تیما[2]، فه‌ده‌ك[3] وه‌ خه‌یبریش[4]­ دیسان ناوچه‌ى جوو نشین هه‌بوو، جووه‌كانی یه‌سرب له‌م سا هۆزه‌ پێك هاتبوون: به‌نی نه‌زیر، به‌نی قه‌ینه‌قاع و به‌نى قوره‌یزه‌[5].

چاره‌نوسی جووه‌له‌كه‌كانی وتێشكانیان له‌ خه‌یبه‌ر

خه‌یبه‌رى یه‌كان دوای ئه‌وه‌ كه‌ خۆیان دابه‌ده‌سته‌وه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ له‌ كاروباری كشت وكاڵای شاره‌زا بوون، داوایان له‌ پێغه‌مبه‌ر كرد هه‌ر له‌ سه‌ر زه‌وی و شوێنی خۆیان بمێننه‌وه‌و خه‌ریكی كشت وكاڵا بن.پێغه‌مبه‌ری ئیسلام داواكارییه‌كه‌یان قه‌بوڵا كرد به‌مه‌ر جێك نێوه‌ی به‌ره‌وبومی كشت و كاڵی خۆیان بده‌نه‌ حوكمه‌تی ئیسلامی[6]. وه‌ هه‌ر كاتێك پێغه‌مبه‌ر صلی الله علیه و اله بیه‌وی له‌سه‌رزه‌وی یه‌كانیان ده‌ریان بكات ئه‌بێ ده‌ربچن[7]. ئه‌م په‌یمانه‌ تازه‌مه‌نی فه‌رمانره‌وایی عومه‌ر درێژه‌ی كێشا، وه‌ له‌ سه‌رده‌می خه‌ڵافه‌تی عومه‌ر ده‌ستیان كرده‌ جم و جۆڵێكی دوژمنانه‌ دژ به‌ موسڵمانه‌كان له‌به‌ر ئه‌وه‌ عومه‌ر هه‌موویان بۆ وڵاتی شام دور خسته‌وه‌[8].

عومه‌رێ كورێ عه‌بد‌ول عه‌زیز

پێشیێ د‌ا مه‌ ھنه‌كی به‌حسا عومه‌رێ كورێ عه‌بد‌ول عه‌زیز و سیره‌ت و مه‌شیا وی كر، ئه‌و مرووڤه‌ك بوو كو حه‌ژ ئه‌ھلێ به‌یتێ د‌كرا، ھه‌ما ئه‌وه‌ یێ فه‌د‌ه‌ك ل ئه‌ھلێ به‌یتێ زڤراند‌ی و پێشی گرتی ل خرابگووتنا ژ ئمام عه‌لی سه‌لام لێ بن كو د‌ه‌وله‌تا ئه‌مه‌وی سه‌بب و نه‌باشی گووتنا ژ ئمام عه‌لی ژ خوه‌ ره‌ كربوون شعار و د‌رووشم. (به‌حسا ڤێ مه‌سه‌لێ بووری).

ئمام باقر سه‌لام لێ بن شیره‌تا عه‌د‌اله‌تێ ل عومه‌رێ كورێ عه‌بد‌ول عه‌زیز كریه‌، ژ ڤێ شیره‌تێ یه‌ كو د‌بێژێ: ئه‌ز ڤێ شیره‌تێ ل ته‌ د‌كم كو تو بچووكێ موسلمانان زارووكێن خوه‌ حه‌ساب بكی و ناڤسه‌رێ موسلمانان برایێ خوه‌ حه‌ساب بكی و پیره‌مێر و مه‌زنێن وان ژ خوه‌ را باب حه‌ساب بكی، ڤێجا تو مه‌رحه‌مه‌تێ د‌گه‌ل زارووكێ خوه‌ بكی و گرێد‌ان و ھه‌ڤاله‌تیێ د‌گه‌ل برایێن خوه‌ چێكی و قه‌نجیێ د‌گه‌ل بابێ خوه‌ بكی؛ ڤێجا د‌ه‌ما ته‌ ئه‌ڤ قه‌نجی كر، د‌ه‌وامێ بد‌ه‌ قه‌نجیێ و نه‌بره‌.[9]

ژ ئمام صاد‌ق سه‌لام لێ بن روایه‌ت بویه‌ كو گووت: عه‌بد‌ێ صالح ئه‌بوو حه‌فص، ژ ترسا بنه‌مالا خوه‌ د‌ینار و د‌رھه‌مان د‌ ناڤ جھێ ھنگڤی د‌ا ژ مه‌ را رێد‌كێ.



1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 next